Γυναικολογία στην αρχαία Ελλάδα

Η αρχαία ελληνική παράδοση της γυναικολογίας

Η γυναικολογία έχει παίξει σπουδαίο ρόλο στην ιστορία της Ιατρικής στην Ελλάδα. Τι ξέρουμε για τον αρχαίο Έλληνα γυναικολόγο; Το ότι παρακολουθούσε με συνέπεια της εξελίξεις της ιατρικής επιστήμης και προσάρμοζε τις γνώσεις του σύμφωνα με τα νέα δεδομένα. 

Γυναικολογία στην αρχαία Ελλάδα

 Για να τα πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά, θα ξεκινήσουμε από την προϊπποκρατική γυναικολογία και μαιευτική, από τα όσα μας έχει αφήσει η παράδοση της μυθολογίας και συγκεκριμένα στο περιβάλλον των Ολύμπιων θεών. Στην ιστορική εποχή που ακολούθησε, παρακολουθούμε την εξέλιξη της γυναικολογίας σε διαδοχικές φάσεις: στα μινωικά χρόνια, στη Μυκηναϊκή εποχή, στα χρόνια του Ομήρου και του Ασκληπιού, στον καιρό των προσωκρατικών φιλοσόφων και ό,τι συνέβαινε στις προϊπποκρατικές σχολές.

Η γυναικολογία πέρασε σε πιο εξελιγμένη φάση στα χρόνια του Ιπποκράτη και συνέχισε να εξελίσσεται στην μετα-ιπποκρατική περίοδο, στα ελληνιστικά χρόνια και στην ελληνορωμαϊκή περίοδο. Αυτό που κέντριζε τον Έλληνα ιατρό να αναπτύξει τη γυναικολογία ήταν οι διαφορές στη θρησκεία και στα κοινωνικά και πολιτικά συστήματα ανάμεσα στις διάφορες περιοχές της αρχαίας Ελλάδας. Οι πηγές για την εξέλιξη της πορείας των αρχαίων γυναικολόγων και μαιευτήρων διαφαίνεται μέσα από τα κείμενα του Ησιόδου, του Ομήρου, του Πινδάρου και του Ηροδότου.

Φυσικά, η γυναικολογία στην αρχαία Ελλάδα εξυπηρετούσε περισσότερο τις ανάγκες της μαιευτικής. Ο πρώτος τοκετός που μας είναι γνωστός είναι η γέννηση της Γης από το Χάος. Στη συνέχεια θα γεννηθεί η προστάτιδα του τοκετού, η Ήρα. Ακολούθησαν και άλλες προστάτιδες του τοκετού, όπως η Άρτεμις, η μητέρα του Απόλλωνα, Λητώ και οι Ειλειθύιες, που είχαν υπό την προστασία τους τη λεχώνα. Ο Ασκληπιός ίσως να είναι ο πρώτος ρητά αναφερόμενος γυναικολόγος, που ασχολήθηκε με γυναικολογικές παθήσεις.

Για την αντιμετώπιση των γυναικολογικών προβλημάτων ο Ακληπιός χρησιμοποιούσε ιαματικά βότανα. Αυτό που σήμερα λέμε «θα σε κάνω θεό αν με κάνεις καλά», ίσχυε εκατό τοις εκατό για τον Ασκληπιό. Χάρη στις διάφορες θεραπείες που έκανε με τα βότανά του, ανάμεσα στις οποίες και για γυναικολογικές παθήσεις, οι ασθενείς τον θεοποίησαν κυριολεκτικά. Επιπλέον, ο Ασκληπιός ήταν ο πρώτος γυναικολόγος που ξεχώρισε την Ιατρική από τη μαντεία και τις γυναικολογικές θεραπείες των ομηρικών χρόνων. Από τον 7ο αιώνα, οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι θέτουν τα θεμέλια για τη γυναικολογία ως επιστήμη.

Από το 440 π.Χ που μπαίνει στο πεδίο της Ιατρικής ο Ιπποκράτης, το πεδίο της γυναικολογίας θα αλλάξει καθοριστικά στην ανθρωπότητα. Τα 59 ιπποκρατικά έργα καταρρίπτουν τις δυσειδαιμονίες και παρουσιάζουν καθαρή επιστημονική σκέψη τόσο στη γενική ιατρική όσο και στον τομέα της γυναικολογίας. Ο σύγχρονος γυναικολόγος πρέπει να είναι ευγνώμων για τα ιπποκρατικά έργα όπως τα: Περί γυναικείης φύσιος, Περί γυναικείνου, Περί παρθενίων.

Οι γυναικολόγοι της εποχής του Ιπποκράτη γνώριζαν τις θέσεις γυναικολογικής εξέτασης που είναι διαδεδομένες σήμερα. Εκεί που υστερούσαν ήταν οι γνώσεις για τη γυναικεία ανατομία, μια και απαγορεύονταν οι νεκροτομές και δεν είχαν τρόπο να αναπτύξουν αυτές τις γνώσεις πέρα από το επίπεδο της εικασίας. Στην πραγματικότητα, οι ιατροί της εποχής του Ιπποκράτη ασχολούνταν μόνο με τη μαιευτική. Τις γυναικολογικές εξετάσεις τις αναλάμβαναν αποκλειστικά και μόνο μαίες. Αξιοσημείωτα είναι τα ιπποκρατικά γυναικολογικά εργαλεία εξέτασης, όπως ο κάλαμος (μητροσκόπιο) και ο κατοπτήρας.

Ιπποκράτης

Ο Ιπποκράτης απέδιδε τις μητρορραίες σε οξείς πυρετούς και την αμηνόρροια σε διάφορες κακουχίες, αλλά και στην παχυσαρκία. Αυτή η γνώση ήταν το πρώτο βήμα για να μελετηθεί το σύνρομο των πολυκτυστικών ωοθηκών. Εκτός από τις ανωμαλίες της έμμηνης ρύσης, ο Ιπποκράτης είχε αναφερθεί στη λευκόρροια, στις κολπικές εξελκώσεις, στην κάμψη της μήτρας και στις δυσμενείς επιπτώσεις των παθήσεων των γυναικείων γεννητικών οργάνων στο πεπτικό και το νευρικό σύστημα της γυναίκας. Ήταν ο πρώτος που επεσήμανε το ξεκίνημα της περιόδου στην ηλικία των 12 έως 14 ετών και συνέδεσε το σταμάτημα της περιόδου με την αρχή της εγκυμοσύνης.

Οι μετα-ιπποκρατικοί γυναικολόγοι χρησιμοποιούσαν τη διόπτρα για την εξέταση της μήτρας. Εδώ πια αρχίζουμε να συναντάμε τεχνικές ανάπλασης του κόλπου (στένωση κόλπου) και ανάταξης της μήτρας. Ο Αριστοτέλης περιέγραψε λεπτομερώς τα γυναικεία αναπαραγωγικά όργανα και ερεύνησε τη γυναικεία γονιμότητα. Στα ελληνιστικά χρόνια φημισμένοι γυναικολόγοι υπήρξαν ο Ηρόφιλος από τη Χαλκηδόνα, ο οποίος μίλησε για τις αιτίες της γυναικείας στειρότητας, ο Ερασίστρατος, ο Εύδημος και ο Μαντίας από την Αλεξάνδρεια. Ακολούθησαν αρκετοί βυζαντινοί και μεταβυζαντινοί επιστήμονες που διέδωσαν τις γνώσεις της γυναικολογίας μεταλαμπαδεύοντάς τις μέχρι τους σύγχρονους γυναικολόγους.
Δείτε περισσότερες πληροφορίες για εξωσωματική γονιμοποίηση και γυναικολογία στη σημερινή Ελλάδα http://www.ivf-embryo.gr/gynaikologia/inomyoma/inomyomata